Vişne-Rekabet Kurulu-Müstahsil Makbuzu…

Ömer Yıldız - 26 Temmuz 2011 - Ekoloji / İşçi Gündemi / Teorik Tartışmalar / Türkiye

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail

Vişne taze, suyu ve konsantresi tüketildiği gibi reçel, komposto vb. şekilde de tüketilebilen önemli bir meyve. Bizim için önemi bizim geçim kaynağımızın kiraz ve vişne oluşu.

Ülkenin her yerinde rahatlıkla yetişebildiği gibi bazı bölgelerde sıklıkla ve satış oranı yüksek olarak yetiştirilir. Afyon’un Çay, Sultandağı ilçelerinde bu miktar on binlerce tona ulaşır.

İki binli yılların başından beri vişne üreticisi çok para kazanamaz. 50 kuruş civarında dolanır durur. Gübresi, sulaması, ilacı vs. bakımı ile toplaması zaten en az 80-100 kuruş civarında maliyet ortaya çıkardığından hep çiftçiyi zor durumda bırakmıştır.

Meyvede bir yıl para etmedi değiştir şansın olmaz. Meyvenin özelliğine göre 10-15 yıldan önce dönüştüremezsin bahçeyi. İşte bu yüzden vişne uzun süredir bahçede değiştirilmesi gereken meyve olmuştur.

Gübresi az atılarak, az sulanarak, ilaç atılmayarak maliyet düşürülmeye çalışılır. Zaman içinde dönüşüm için ağaç aralarına kiraz ya da başka meyveler dikilerek dönüştürülür.

Asıl sorun ise toplaması. Bazen çiftçi toplamaz. Ya da kendisi toplayabildiğini toplar gerisi ağaçta kalır. Çünkü günlüğü 25 lira olan işçilik ücreti çok gelir. İşçi günde 50 kilogram toplasa 50 kuruştan 25 lira yapar. İşte bu durum aslında müsebbiplerinden ziyade mağdurlarını karşı karşıya getirir. Çiftçi işçiye kızar, işçi az para teklif eden çiftçiye. Aslında sorun anlaşma yapan firmaların fiyatı düşük tutmasıdır.

Bu yıl bir çok bölgede ürün olmadığında vişne 2,50 liradan alınmaya başladı. Çiftçi fiyattan memnun- ve asıl ironi bir başka çiftçinin mahsulü olmadığı ya da dolu don vurduğu için bu paraya yükseldi- toplamaya başladı. Hem de çok bulduğu işçi ücretinden memnun hatta 28 lira ücret vererek toplatmaya başladı. Elbette işçinin sıcakta çalışma karşılığı değil ancak işçi ile küçük çiftçi barış halinde çalışıyorlardı.

Bugün vişne fiyatı 2,20 ye düştü.

İşte mesele burada başlıyor. Alıcı firmalar fiyattan rahatsız. Günlerdir toplantı teklif edildiği, firmaların bugün yarın fiyat belirlemek için toplanacakları konuşuluyordu. Sonunda bu akşam haber geldi ve vişne düştü.

Bu durum Rekabet Kurulu tarafından rekabet kanununa göre suç. Bir çok defa yapılan şikayetlerde soruşturmalar yapıldı. Bu toplantıların Konya Akşehir’deki otellerde yapıldığını ve tüm firmaların harfiyen buna uyduğu herkes tarafından bilinirken nasıl oluyor da rekabet kanununa göre ceza almıyorlar.

Durum çok basit bir dikkatsizlikten kaynaklanıyor. Müstahsil çiftçi ürününü getirip tüccara veriyor. Tüccar “geçici kantar fişi” kesiyor. Aslında “müstahsil makbuzu” kesmesi gerekirken kesmeden çiftçiyi “kantar fişi” ile gönderiyor. Aldığı ürünü kayıt altına alabilmek için –tabi kendi istediği kadarını- müstahsil makbuzu kesmek zorunda. Müstahsil makbuzlarını seçtiği çiftçilere imza attırarak esas nüshayı vermeden kesiyor. Üzerine birim fiyatı her biri farklı farklı yazıyor anlaşma gereği. Böylece Rekabet Kurulu’na karşı delil üretiyorlar. Farklı farklı birim fiyatlarla “rekabete engel yok” diyerek savunuyorlar kendilerini ve her seferinde ceza almadan kurtarıyorlar. Halbuki her çiftçi ürününü satarken müstahsil makbuzu istese ve gerçek değerini yazmak zorunda kalacak olan alıcı firmanın oyununu bozsa bu toplantılarda kararlar alınıp emeğimiz çalınmayacak.

Tüm çiftçi ürününü satınca gerçek fiyat ve miktarda “müstahsil makbuzunu” alırsa rekabet kurulunda alıcı firmaların bir kozlarını ellerinden almış oluruz. Ayrıca bu makbuzlarda “bağ-kur kesintisi” yapılmakta. Bu kesintiyi de sigorta priminize saydırabilirsiniz.

Bir görevde alıcı firmalara aracılık eden komisyonculara düşüyor. Komisyoncular bilerek ya da bilmeden bu duruma alet olmayıp “müstahsil makbuzu” kesilmesini sağlaması gerekmektedir.

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail

› tags: Müstahsil Makbuzu / Rekabet Kurulu /

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.