daron-acemoglu

Daron Acemoğlu: “Yunanistan’ın gerisindeyiz…”

E.Ahmet Tonak - 21 Aralık 2014 - Dünya / Teorik Tartışmalar

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail

Geçen hafta, Thomas Piketty’nin “burada ayağı yere basan iktisat yapılmıyor” deyip terk ettiği ABD’nin meşhur üniversitesi Massachusetts Institute of Technology’den (MİT) bir misafirimiz vardı: Daron Acemoğlu. İstanbul’da düzenlenen Hukuk ve İktisat İlişkisi: Özgürlüğün Toplumsal Refah Boyutu konulu bir konferans için gelmişti. Konferans ses getirdi, medyada Acemoğlu’nun medyatik ifadeleri bayağı yer buldu. “Türkiye’nin ekonomik ve siyasi kurumları hep padişah devletiydi” lafı manşetlere taşındı (bit.ly/1wW9fBv).

Yukarıda kaydettiğim internet bağlantısı ile CNN Türk sitesine gidildiğinde karşınıza bir de Acemoğlu ile yapılmış 2 dakikalık bir video röportaj çıkıyor. İşte o röportajdan Acemoğlu’nun manşetlere taşınmayan bir görüşü: “İlk 10 ekonomiye girmek yerine kişi başına düşen GSYH’ya vurguda bulunmak daha iyi. Şu anda… bizhâlâ Yunanistan’ın çok gerisindeyiz kişi başına düşen GSYH bakımından…. Ekonominin tüm hacmine bakarsanız Yunanistan’dan büyük bir ekonomi.  Çünkü Türkiye’nin nüfusu daha fazla.”

Neyse, biz AKP’nin “şu kadar büyüdük, bu kadar büyüdük, 10. büyük ekonomi olmak üzereyiz” böbürlenmelerine bakalım. Acemoğlu’nun “10 kişi 5 kişiden daha çok üretir, siz kişi başına ne ürettiğinize bakın” şeklindeki yerinde müdahelesini iktisat öğrencileri eğitimlerinin ilk haftasında öğrenirler. Bu bilginin her seviyedeki AKP siyasilerinin kafalarına kakılması ihtiyacını ikide bir hissetmek bile utandırıcı. Al sana Yunanistan’dan geri olduğumuz bir alan daha: kalitesiz, hatta kafasız siyasetçiler. Bu yazının konusu medyamızın sefaleti değil. Ama, eleştirel bir bağlamda kullanılmış olsa bile “padişah” lafını duyunca, onu alelacele manşete taşıma heyecanı ile, “Yunanistan’ın gerisindeyiz” lafına kulak asılmamasını kaydetmeden geçemeyeceğim.

Dünya Bankası’nın Yunanistan ve Türkiye’ye ilişkin nominal dolar bazında kişi başına 2013 yılı GSYH rakamları şöyle: 21,956 ve 10,972. Yani, Yunanistan’ın kişi başına GSYH’sı bizimkinin tam 2 misli! Komşu ile aşık atabilmek için 40 fırın ekmek yememiz lazım. Şişinenlere ara sıra hatırlatmakta yarar var.

Acemoğlu’nun bu konuyu hatırlatması ne kadar yerinde ise bizim de bu vesile ile gelir dağılımına ilişkin şişinmeye müdahale etmemiz o kadar yerinde olacaktır. AKP’lilerin biraz daha mürekkep yalamışları ara sıra Gini katsayısına referansla gelir dağılımını düzelttiklerini de vurguluyorlar. Dostum Mustafa Sönmez’in TÜİK’in Gelir Dağılımı verilerinin kalitesizliğine ilişkin eleştirileri (bit.ly/1GCTrrp ) baki kalmak üzere yine de resmi sayıların son haline bakalım.

TÜİK’in “Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2013”ün haber bülteninden aktarıyorum: “Gelir dağılımı eşitsizlik ölçütlerinden gini katsayısı bir önceki yıla göre 0,002 puan düşüş ile 0,400 olarak tahmin edildi.” Gini katsayısının alternatifleri mevcut, başka yazılarda tartışmıştım (bit.ly/1sRUZeJ). Dolayısıyla, burada sadece AKP şişinmesinin ne denli abartılı olduğuna değinmek istiyorum. Gini katsayısı tanımı gereği 1 ile 0 arasında değerler alabiliyor ve katsayı 0’a yaklaştıkça gelir daha eşit dağıtılmış oluyor; 2012’deki 0.402, 2013’te 0.400 olduğuna göre gelir dağılımımız “bayağı düzelmiş.”

Oysa, aynı katsayının 2005 yılında 0.380 olduğunu hatırlayacak olursak AKP’nin gelir dağılımını resmenbozduğunu söylememiz gerekir. Daha da önemlisi, 2005-2013 arası en zengin %20’lik grubun toplam gelirden aldığı pay %44.4’ten %46.6’ya yükselirken, en yoksul %20’lik grubun payında herhangi bir değişiklik olmamış ve bu kesim toplam gelirin sadece %6.1’i ile yetinmek zorunda kalmıştır. Ayrıca, gelir eşitsizliğinin boyutlarının bir ölçüsü olarak kullanılan en zengin %20’lik grubun toplam gelirden aldığı payın, en yoksul %20’lik grubun payına oranı (P80/P20) şeklindeki göstergenin de 2004’deki gibi hâlâ 7.7 olduğunu belirtelim.

Yunanistan’ın gerisinde olmadığımız bir alan yok mu?  İlk bakışta var: 1 milyar doların üzerinde zengin sayımız 37; Yunanistan’ın ise sadece 5 (bit.ly/13n9bjQ). Yani, zengin sayımız 7 kat fazla! Durun, rahatlamayın; Acemoğlu’nu hatırlayarak nüfus düzeltmesi yapalım. Nüfusumuz, Yunanistan’dan aşağı yukarı 7 kat fazla olduğuna göre zengin sayısında bile şişinirken temkinli olmakta yarar var!

sendika.org

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail

› tags: Daron Acemoğlu / iktisat teorisi /

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.