MustafaSuphi_onbeşler

Mustafa Suphi ve yoldaşlarını unutma!

Sol Defter- Haber - 28 Ocak 2019 - Türkiye Solu

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail

Mustafa Suphi 28-29 Ocak 1921’de Karadeniz’de 14 yoldaşıyla birlikte öldürüldü. TKP’nin Anadolu’ya girişini sağlamak üzere ülkeye gelmek istediğinde Karadeniz’de öldürülüyor. Öldürülüşüne dair spekülasyonlar olsa da, Aşağıda okuyacağınız şiir, Nazım Hitmet’in TKP’li yoldaşlarının öldürülüşleri üzerine yazılmıştır.

Mustafa Suphi kim?

Mustafa Suphi, Osmanlı aydını. 1883 Giresun doğumlu. Babası üst düzey bürokrat (1930’da Samsun valisi). Mustafa Suphi iyi bir eğitim alıyor. Siyasete 1910’da Paris’te İttihatçıların gazetesinde yazı yazarak başlıyor. İttihatçıların liberal kesimleriyle birlikte hareket ediyor.

1912’de Milli Meşrutiyet Fırkası’na katılıyor.  Kooperatifçiliği, milliyetlerin kendi dillerinde eğitimi, ademi merkeziyetçiliği savunan bir parti. Partinin ekonomi programını Suphi yazıyor.

1913’te Fransız sosyalist Jean Jaures’in yazısını yayınlıyor ve ondan etkileniyor. Ancak Suphi’nin Türkçü kimliği etkisini hiç kaybetmiyor.

Mahmut Şevket Paşa suikastından sonra İttihatçıların yarattığı terör ortamında Sinop’a sürülmüş, oradan da Kırım’a kaçmıştır.

Moskova’da Yeni Dünya Gazetesini çıkış yazısında bir özeleştiri verir: Milliyetçilikten, demokratlığa, federatifçilikten sosyalizme geçişini özetliyor.

TKP üzerine araştırmalarıyla tanınan Hamit Erdem, tarihi süreci şöyle özetliyor:

“1918-20 yıllarında Rusya’daki Müslüman halklar arasında başlayan toplumsal uyanışın başarılı olabilmesi için Kırım’dan, Moskova, Kazan, Bakü ve Taşkent’e kadar geniş bir coğrafyada mücadele yürütmüştür.

1918’de Moskova’da Bolşevikler ve Müslüman-Komünistlerle başlayan işbirliği sonucunda ‘Türk Sol Sosyalistleri Kongresi’ni toplamış, aynı yıl düzenlenen ‘Müslüman Komünistler Kurultayı’na katılmıştır. 1919’da Moskova’da toplanan III. Enternasyonal 1. Kongresi’nde Türkiye komünistlerini temsil etmiş, 1920’de Bakü’deki ‘Birinci Doğu Halkları Kurultayı’nda ise ‘Başkanlık Kurulu’ içinde yer almıştır.

Mustafa Suphi 10 Eylül 1920’de, Türkiye’den gelen delegeler ile Rusya’daki esir düşmüş Türkler arasından seçilen temsilcilerin katıldığı ‘Türkiye Komünist Fırkası’ kuruluş kongresinde başkan seçilmiştir.

Kongre sonrası, TKF faaliyetini Anadolu’ya nakletmeye karar vermiş, bu amaçla Kazım Karabekir ve Mustafa Kemal Paşalarla ilişki kurmuştur.

‘Dönüş’ yolu, Kazım Karabekir Paşa’nın organize ettiği ve öteki ucu Ankara’ya uzanan bir tuzağa dönüşmüş, 28 Kânunusani (Ocak) 1921 günü Mustafa Suphi ve on dört arkadaşı Trabzon açıklarında vahşice öldürülerek Karadeniz’e atılmıştır.”

Mustafa Suphi ve arkadaşları Türkiye’de komünist fikirlerin temelini atmış ilk aydınlar olması sebebiyle tüm devrimci sosyalist akımlarca benimsenmiştir.

 

28 KANUNİSANİ

ta ata aa ta ta ha ta tta ta

tarih
sınıfların
mücadelesidir

1921

kanunisani 28
karadeniz
burjuvazi
biz

on beş kasap çengelinde sallanan
on beş kesik baş
yoldaş

bunların sen
isimlerini aklında tutma
fakat

28 kanunisaniyi unutma!

“siyah gece
“beyaz kar
“rüzgar
“rüzgar”.

trabzondan bir motor açılıyor

sa-hil-de-ka-la-ba-lık!

motoru taşlıyorlar
son perdeye başlıyorlar!

burjuva kemal’in omuzuna binmiş
kemal kumandanın kordonuna
kumandan kahyanın cebine inmiş
kahya adamlarının donuna
uluyorlar

hav… hav… hak… tü

yoldaş unutma bunu burjuvazi
ne zaman aldatsa bizi

böyle haykırır:

– hav…hav…hak…tü

– gördün mü ikinci motörü?

– içinde kim var?

– arkalarından gidiyorlar.

– ikinci motör birinciye yetişti
– bordoları bitişti
– motörler sarsılıyor
– dalgalar sallıyor sallıyor dalgalar.
– hayır

iki motörde iki sınıf çarpışıyor

– biz onlar!
– biz silahsız onlar kamalı
– tırnaklanmız
– kavga son nefese kadar
– kavga
– dişlerimiz ellerini kemiriyor

kamanın ucu giriyor

– girdi…
– yoldaşlar, ey!

artık lüzum yok fazla söze:

bakın göz göze

– karadeniz

on beş kere açtı göğsünü,
on beş kere örtüldü.
onbeşlerin hepsi
bir komünist gibi öldü

1923  Moskova / Nazım Hikmet

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedinmail

› tags: Mustafa Suphi /

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.